Szkoła ma przygotować człowieka do dorosłości. Uczymy się więc wzorów, dat, definicji, poznajemy lektury. Zdajemy sprawdziany, egzaminy i maturę. A potem wychodzimy ze szkoły i okazuje się, że wielu rzeczy naprawdę potrzebnych w życiu nikt nas nie nauczył.

Jak zarządzać pieniędzmi? Jak rozumieć umowę? Jak podejmować decyzje i brać za nie odpowiedzialność?

W Japonii istnieje system Tokkatsu – Tokubetsu Katsudo, czyli specjalnych aktywności szkolnych. Uczeń ma nie tylko siedzieć w ławce i zdobywać wiedzę, ale także uczyć się odpowiedzialności za klasę i wspólnotę. Uczniowie uczestniczą w życiu klasy, podejmują wspólne decyzje, wypełniając przy tym różne obowiązki. Ma to na celu wykształcić zalążki społeczeństwa, w którym dziecko stopniowo uczy się samodzielności.

W krajach skandynawskich większy nacisk kładzie się z kolei na samodzielność. Uczeń ma nie tylko zapamiętywać, ale również rozumieć, pytać i samodzielnie dochodzić do odpowiedzi.

A jak Polska prezentuje się na tym tle?

Polska szkoła daje szeroką wiedzę ogólną i potrafi wymagać. Problem zaczyna się wtedy, gdy ocena staje się ważniejsza od zrozumienia, a realizacja programu ważniejsza od przygotowania młodego człowieka do życia.

Można znać wzór matematyczny, a nie rozumieć oprocentowania kredytu. Można analizować lekturę, a nie wiedzieć, jak napisać oficjalne pismo. Często można też usłyszeć, że Polak powinien znać się na wszystkim. Nie wiem, czy wynika to z naszej historii, charakteru narodowego, czy może właśnie ze sposobu edukacji. Od najmłodszych lat wymaga się od nas wiedzy z wielu dziedzin, ale znacznie rzadziej uczy się nas prostego zdania: „nie wiem, ale mogę się dowiedzieć”.

Efektem ubocznym jest grono samozwańczych „ekspertów”.

Może więc szkoła nie powinna uczyć nas wszystkiego?